Immigratie van au pairs: voor de cultuur of ordinaire uitbuiting?

De afgelopen jaren is het aantal au pairs flink toegenomen. Vooral uit niet-westerse landen, waarbij sterk opvalt de flinke stijging van het aantal Filippijnen.
Uit de conclusies: het lijkt meer op uitbuiting dan op enige culturele verrijking.

In het onderzoek uitgevoerd in opdracht van het WODC uit 2003 worden een aantal criteria genoemd waaraan een au pair moet voldoen:

  • De au pair heeft recht op minimaal twee vrije dagen en twee vrije avonden per week.
  • De au pair mag maximaal een jaar als au pair in Nederland blijven.
  • De au pair moet ongehuwd zijn.
  • De au pair mag niet eerder in Nederland als au pair geweest zijn.
  • De au pair mag alleen licht huishoudelijk werk doen.
  • De au pair moet 18 jaar of ouder zijn, maar niet ouder dan 25 jaar.
  • De au pair mag alleen werk verrichten waarvoor in zijn/haar afwezigheid steeds een alternatief voorhanden is.
  • Doel van het verblijf is onder meer dat de au pair de mogelijkheid heeft deel te nemen aan de Nederlandse cultuur.
  • De au pair mag, in ruil voor kost, inwoning en zakgeld, niet meer dan acht uur per dag werken met een maximum van 30 uur per week.
(Zie ook voorwaarden IND)

Uit dit onderzoek blijkt:  ‘In zeven tot negen van de tien gastgezinnen (afhankelijk wie als informatiebron fungeert, de au pair of het gastgezin) wordt op een of andere manier inbreuk gemaakt op de regeling’.

Dat is nogal wat en je zou misschien verwachten dat er wat aangedaan zou worden, maar daar heb ik niets over kunnen vinden. Wel Kamervragen van De Wit (SP) en Dijsselbloem (PvdA) in 2007 over Filipijnse ‘au pairs’ waaruit o.a. blijkt dat de Filipijnse regering haar ingezetenen verbiedt om als au pair in het buitenland werkzaam te zijn. Nederland trekt zich daar niets van aan en verleent volop toestemming om naar ons land te komen. Inmiddels, zo begrijp ik, werkt de Filipijnse regering wel mee. Bij het bureau van de link krijgen de au pairs €340,- ‘zakgeld’.  De totale kosten kan je goed zien op de site van de organisatie die Zuid Afrikanen hierheen halen: ongeveer €658,- per maand. De au pair krijgt ook kost en inwoning. Voor dat bedrag werkt de au pair dan 30 uur per week voor je. Daar krijg je geen ‘normale’ werknemer.

Al in 1994 werd het fenomeen van ’au pair’ uit de Filippijnen constateert en de afgelopen jaren werden er regelmatig vragen gesteld.

Om hoeveel mensen gaat het eigenlijk per jaar? Allereerst in figuur 1 totaal tellingen:

f1

Een opmerkelijk patroon in het totaal aantal dat wordt weergegeven met de rode lijn: allereerst een stijging van 500 in 1996 naar ruim 1.300 gevolgd door een lichte daling naar rond de 1.100 om vervolgens vanaf 2007 scherp te stijgen naar rond de 2.000 in de laatste jaren. De groei komt van buiten de EU (paarse lijn) en het is ook duidelijk dat die toename van de niet-westerse landen komt. (groene lijn). Bij de EU zie in 2004 en 2007 een stijging, maar dat komt doordat Oost-Europese landen bij de EU kwamen en dat verklaart ook de daling bij westers buiten de EU.
Tabel 1 zet de verschillen van 2001 t/m 2006 en 2007 t/m 2011 op een rijtje:
t1
Westers als geheel steeg weliswaar met 18%, maar maakt nu nog maar een derde uit van de immigratie en dat was met 56% ruim de helft. Niet-westers maakt nu tweederde uit van de immigratie met een stijging van 770 gemiddeld per jaar naar 1255 mensen. Let wel dit zijn officiële immigranten, ook al blijven ze hier maximaal een jaar.

Ik heb geen wijziging van beleid kunnen vinden in 2006/2007 die kunnen verklaren de scherpe stijging in 2007. Wel een belangrijke aanwijzing. In  antwoord op de al eerder aangehaalde Kamervragen van SP en PvdA in 2007 schrijft staatssecretaris Verdonk:

De belangenvereniging van de au pair bemiddelingsbureaus, de Nederlandse Au Pair Organisatie (NAPO), heeft aangegeven dat deze toename goed verklaarbaar is. Het aanbod van au pairs uit de nieuwe lidstaten van de EU is volgens NAPO de laatste jaren drastisch afgenomen. Au pair bemiddelingsbureaus zijn als gevolg van de stijgende vraag naar au pairs in Nederland derhalve in andere delen van de wereld op zoek naar geschikte kandidaten. Daarnaast is de toename van het aantal Filippijnse au pairs te verklaren door het feit dat een tweetal Nederlandse bemiddelingsbureaus zich heeft gespecialiseerd in Filippijnse au pairs, zo stelt NAPO.’

Het aanbod uit westerse landen is gestegen en we hebben al gezien dat het aanbod uit niet-westerse landen is gestegen. Ook het aanbod uit de Oost-Europese landen lijkt toch echt niet gedaald, zoals we straks zullen zien. Het lijkt een op aanbod gestuurde immigratie: de bureaus zorgen dat er aanbod is van au pairs en dan volgt er vanzelf de vraag.
De volgende tabel laat de immigratie van au pairs per land zien:
t2
Ik had het al genoemd: de bedoeling van een au pair zijn is de culturele uitwisseling.   Ik weet niet hoe het u vergaat, maar als ik naar de lijst kijk dan heb ik grote twijfels. Ik kan me goed voorstellen au pairs uit de VS en Canada, maar de rest? Uit de Filippijnen komen de meeste: een vijfde de laatste jaren van het totaal. Ik maak me sterk dat er ook maar één echte au pair bij zit. Zuid-Afrika kan ik mij iets bij voorstellen door de historische band. Het inkomen van blanken –daar zit hem toch het meeste de band-  is gemiddeld hoog, maar de inkomensverschillen zijn groot. Zwarten verdienen een zesde van wat blanken verdienen en het ‘zakgeld’ voor au pairs is gelijk aan een gemiddeld gezinsinkomen van een zwart gezin. De inkomens van de laagst betaalden in de Filippijnen zijn veel lager dan het ‘zakgeld’ hier.

Op de derde plaats staat Polen en ondanks dat het aandeel is gedaald van 13% naar 9% is hun aantal met 40 gemiddeld per jaar toegenomen.

De migratie uit de Filippijnen en Zuid-Afrika is waard om nog even nader te bekijken. Allereerst van buitenlanders geboren in die landen naar reden van immigratie:
f2_3
De au pair immigratie speelt de belangrijkste rol bij de immigratie van niet-Nederlanders. Dat blijkt nog duidelijker als je de 100%tabel ziet. Er komen ook nog een aantal arbeidsmigranten. Overigens Eurostat, het CBS van de EU, beschouwt au pair gewoon als arbeid. Gelijk hebben ze.
Tot slot nog de migratie van de landen:
f4_5
De emigratie van de 1ste generatie is in beide landen hoog. Dat is logisch als je ziet hoe hoog het percentage au pairs is. Bij Zuid-Afrikanen zie je zelfs enkele jaren een negatie migratiesaldo.

Conclusie.
Au pairs zouden er zijn voor het belang om de cultuur van een ander land te leren kennen. Op zich kan dat goed zijn want het kan dan zonder kosten voor de jonge buitenlander. Als je echter kijkt waar de immigranten vandaan komen, bijvoorbeeld 2/3 uit niet-westerse landen en de meeste uit de Filippijnen, dan is dat flauwe kul. Het lijkt meer op goedkope arbeidskrachten voor de welgestelde elite. Dat er bij het grootste deel sprake is van misstanden maakt het des te schrijnender. Opmerkelijk is dat alleen links zich druk lijkt te maken over de misstanden. Je zou verwachten dat de PVV hoog van de toren zou blazen want het zijn ten slotte niet-westerse immigranten. Muisstil. Ik kan op internet tenminste niets vinden.
Ondertussen onderzoekt het WODC maar door.

Bronnen CBS:
Immigratie van niet-Nederlanders; migratiemotief, geboorteland, leeftijd
Bevolkingsontwikkeling; herkomstgroepering en generatie
Immigratie van niet-Nederlanders; migratiemotief, geboorteland, leeftijd


One thought on “Immigratie van au pairs: voor de cultuur of ordinaire uitbuiting?

  1. Donutz

    Als au-pair uit een land met een heel andere cultuur dan de eigen valt er toch juist veel cultuur op te doen? Iemand uit Canada zal hier geen heel andere wereld aantreffen. Westerlingen gaan backpacken met een zak geld of bijbaantjes in verre oorden zoals ZO Azië, Oceanië etc. Een dame uit ZO Azië kan natuurlijk mooi op avontuur in het verre westen (hele ervaring) en (belangrijker nog?) een voor lokale begrippen goed inkomen vergaren en als het echt mee zit misschien nog als bonus een leuke westerling aan de haak slaan (dat geeft toch wat meer inkomenszekerheid in landen waar er verder amper spraken is van een sociaal vangnet en dus het inkomen van de partner een nog grotere factor is [kan zijn] bij een liefdes relatie dan hier in Nederland).

    Verder zijn au-pairs natuurlijk gewoon goedkope huishoudelijke krachten. Voor mensen met het geld er voor een goedkoop alternatief ipv een babysitter en huishoudster in te moeten huren. Maar het kan natuurlijk ook gewoon leuk zijn een exotische “gast” (werkster) voor een tijdje over de vloer te hebben. Of geven de gezinnen liever de voorkeur aan bijvoorbeeld een Poolse (of Amerikaanse??) boven een Filipina bij gelijk loon, werkuren e.d.?

    Het idee achter au-pairs vind ik prima, de uitwassen moeten uiteraard worden aangepakt maar hoe pak je dat aan? Eenmaal hier lijken er weinig escapes als het gastgezin en/of au-pair bureau je meer als een halve of hele slavin zien. Bijvoorbeeld als een medewerker van een ambassade (Saudi Arabië?) je paspoort afpakt en je vervolgens tientallen uren per week laat werken zonder ooit salaris uit te betalen… Dat is diep triest. De oplossing? Wellicht de betaling laten regelen door de au-pair bureaus en de regelmatig contact laten hebben met de au-pair. Maar hoe wil je als overheid controleren of dáár niet wordt gefraudeerd… verassings bezoeken door de arbeidsinspectie en/of vreemdelingen politie lijkt me ook weer wat ver gaan…

    Kortom: Leuk idee dat au-pair systeem, in de praktijk is de uitvoering wat minder geslaagd. Daar valt dus nog een hoop te halen. Het idee van een tijdelijke gast (werkster) is natuurlijk niets mis mee. Als het goed geregeld is is het neem ik aan een hele ervaring voor zowel het gastgezin als de au-pair, al helemaal als de ai-pair van ver komt en zo kennis maakt met een andere wereld (avontuur) én goed salaris.

Leave a Reply